ΒΕΛΗ ΚΑΙ... ΒΕΛΑΚΙΑ

>>> Δεν ξέρω, αλλά μου φαίνεται >>> ότι και στο Συμβούλιο της Επικρατείας >>> υπάρχουν πολλοί "παναθηναϊκάκηδες"....
__________________________________________________________________________________________________

Παρασκευή, 30 Οκτωβρίου 2015

Ο Σωκράτης...αστροναύτης

Έφθασε ακόμη ένα Σαββατοκύριακο και τα κανάλια συνεχίζουν να μας πρήζουν με την επανάληψη του χιλιοπαιγμένου έργου τρόμου : "Δόσεις-προαπαιτούμενα-δανειστές" διανθίζοντας τα σχετικά βίντεο με τις ηλίθιες στερεότυπες εκφράσεις "αγώνας δρόμου για την κυβέρνηση να προλάβει...", "οι δανειστές είναι ανυποχώρητοι", "έρχονται νέοι φόροι και κατασχέσεις" και πάει λέγοντας. Πέντε χρόνια στο ίδιο έργο θεατές τα έχουμε μάθει όλα απ' έξω.
Σκέφθηκα λοιπόν, έτσι για ποικιλία αλλά και ως αντίδοτο στην καθημερινή τηλεοπτική αποχαύνωση, να δημοσιεύσω ένα απόσπασμα από το έργο του Πλάτωνος, "Φαίδων", σε μετάφραση
του Ε. Παπανούτσου (1939). Πρόκειται για το τμήμα εκείνο στο οποίο ο Σωκράτης δίνει μια ομολογουμένως εκπληκτική περιγραφή της γης λες και υπήρχε η δυνατότητα να δεί κάποιος τον πλανήτη μας από ψηλά, από το διάστημα. Διαβάστε το με προσοχή (παραθέτω και το αρχαίο κείμενο) και ίσως να προβληματιστείτε. Πως ήξεραν οι αρχαίοι προγονοί μας ότι η γη είναι στρογγυλή; Πως ήξεραν και έδιναν περιγραφές της γης λες και την είχαν δεί από το διάστημα; 
Πλάτωνος, Φαίδων.  Μτφρ. Ε. Παπανούτσος. [1939]
Ο Φαίδων διηγείται την συζήτηση που έλαβε χώρα στη φυλακή λίγο πριν από τον θάνατο του Σωκράτη. Θέμα της η αθανασία της ψυχής.  

― Λέγεται λοιπόν, σύντροφε, είπεν ο Σωκράτης, πρώτον μεν ότι η γη, όταν την παρατηρήση κανείς απ' επάνω, έχει την όψιν των σφαιρών εκείνων, αι οποίαι κατασκευάζονται από δώδεκα τεμάχια δέρματος, είναι δηλ. σφαίρα πολύχρωμος και τα μέρη της διακρίνονται από τα χρώματα, τα οποία έχουν και των οποίων απομιμήσεις είναι όσα χρώματα μεταχειρίζονται εδώ κάτω οι ζωγράφοι. Εκεί επάνω λοιπόν η γη έχει τοιαύτα χρώματα και μάλιστα πολύ λαμπρότερα και καθαρώτερα από αυτά εδώ· αλλού μεν είναι καταπόρφυρος και θαυμαστόν το κάλλος της, αλλού δε χρυσοειδής και αλλού πάλιν κατάλευκη, λευκοτέρα από τον γύψον ή την χιόνα· και τα άλλα χρώματα, από τα οποία σύγκειται, είναι ομοίως περισσότερα και ωραιότερα από όσα ημείς έχομεν ιδεί. Ακόμη και αυταί αι κοιλότητες της γης, καθώς είναι τελείως πεπληρωμέναι με ύδωρ και αέρα, λαμποκοπούν μέσα εις την ποικιλίαν των άλλων χρωμάτων και παίρνουν έν είδος χρώματος, εις τρόπον ώστε η γη παρουσιάζει την όψιν μιας συνεχούς πολυχρωμίας με ενιαίον τόνον. Εις την γην δε αυτήν, η οποία είναι τοιαύτη την σύστασιν, τα φυόμενα δένδρα και άνθη και καρποί, φύονται με αναλογίαν. Ομοίως και τα όρη· και οι λίθοι της έχουν κατά την αυτήν αναλογίαν ωραιότερα και την λειότητα και την διαφάνειαν και τα χρώματα· αυτών των λίθων θρύψαλα είναι τα πετράδια, που εδώ κάτω τα θεωρούμεν πολύτιμα, τα σάρδια και οι ιάσπιδες και οι σμάραγδοι και όλα τα τοιαύτα· εκεί επάνω δε τίποτε δεν υπάρχει, που να μη είναι τοιούτον και ακόμη ωραιότερον απ' αυτά. Και αιτία τούτου είναι, ότι οι λίθοι εκείνοι είναι καθαροί και δεν έχουν ούτε καταφαγωθή ούτε καταστραφή, όπως οι εδώ, από την σήψιν και την άλμην που οφείλονται είς όσας ύλας έχουν συρρεύσει εις τους εδώ τόπους· αυτά είναι ακριβώς που φέρουν ασχημίας και νόσους εις τους λίθους και εις την γην και εις τα άλλα ζώα και φυτά. Η δε γη είναι κεκοσμημένη και με όλους αυτούς τους πολυτίμους λίθους και επί πλέον με χρυσόν και με άργυρον και με τα άλλα επίσης τα τοιαύτα. Και ο διάκοσμος αυτός φύσει προσφέρεται αφ' εαυτού εις τους οφθαλμούς και είναι απ' αυτήν την φύσιν του έκδηλος και τόσον άφθονος, τόσον μεγαλοπρεπής και απλωμένος πανταχού της γης, ώστε αυτή με την όψιν της ν' αποτελή θέαμα δι' ευδαίμονας θεατάς.
Επ' αυτής δε υπάρχουν ζώα διάφορα από τα εδώ και πολλά και άνθρωποι, εκ των οποίων άλλοι μεν κατοικούν εις το μέσον αυτής, άλλοι δε γύρω από τον αέρα, καθώς ημείς γύρω από την θάλασσαν, άλλοι δε εις νήσους, αι οποίαι περιρρέονται από τον αέρα και ευρίσκονται πλησίον της στερεάς. Και με ένα λόγον ό,τι είναι εδώ διά τας ανάγκας μας το ύδωρ και η θάλασσα, είναι εκεί ο αήρ· ό,τι δε εις ημάς ο αήρ, είναι εις εκείνους ο αιθήρ. Είναι δε αι εποχαί των κατά τοιούτον τρόπον μετριασμέναι, ώστε οι άνθρωποι εκείνοι είναι απηλλαγμένοι νόσων και ζουν πολύ περισσότερον χρόνον από τους εδώ. Και ως προς την όρασιν, την ακοήν, την διανόησιν και όλα τα τοιαύτα έχουν από ημάς την ιδίαν ακριβώς απόστασιν, την οποίαν έχει ο αήρ από το ύδωρ και ο αιθήρ από τον αέρα ως προς την καθαρότητα. Εννοείται ότι έχουν και άλση διά τους θεούς και ιερά, όπου τω όντι κατοικούν οι θεοί και ότι οι θεοί ομιλούν εις αυτούς και δίδουν χρησμούς και γίνονται αισθητοί εις τους ανθρώπους· τοιουτοτρόπως έρχονται εις επικοινωνίαν εκεί οι άνθρωποι προς τους θεούς πρόσωπον προς πρόσωπον. Και ο ήλιος επίσης και η σελήνη και τα άστρα γίνονται ορατά απ' αυτούς όπως είναι εις την πραγματικότητα. Μαζί με αυτά έχουν και το επακόλουθόν των, την ευδαιμονίαν.
Τοιαύτη λοιπόν είναι η φύσις και της γης εν τω συνόλω της και των περί την γην. Υπάρχουν δε εντός της γης εις όλην την περιφέρειάν της και κατά τα κοίλα μέρη αυτής τόποι πολλοί· και άλλοι μεν είναι βαθύτεροι και περισσότερον αναπεπταμένοι εν συγκρίσει προς εκείνον, όπου ημείς κατοικούμεν, άλλοι δε βαθύτεροι μεν, αλλά ολιγώτερον αναπεπταμένοι από τον ιδικόν μας τόπον· υπάρχουν τέλος άλλοι οι οποίοι έχουν μικρότερον βάθος από τον εδώ και είναι πλατύτεροι. Όλοι αυτοί συγκοινωνούν αναμεταξύ των υπό την γην εις πολλά μέρη με οπάς άλλοτε στενωτέρας και άλλοτε ευρυτέρας και έχουν διεξόδους. Εκεί και πολύ ύδωρ ρέει από τους μεν εις τους δε, όπως εις μεγάλα δοχεία, ούτω δε σχηματίζονται από την γην μέγιστοι και αστείρευτοι ποταμοί με θερμά και ψυχρά ύδατα· και πολύ πυρ και έτσι σχηματίζονται και μεγάλοι ποταμοί πυρός· υπάρχουν τέλος και πολλοί ποταμοί υγρού πηλού καί καθαρωτέρου και βορβορωδεστέρου, όπως ακριβώς και εις την Σικελίαν ρέουν προ της λάβας ποταμοί πηλού και κατόπιν η ιδία η λάβα. Από τους ποταμούς λοιπόν τούτους πληρούται ο κάθε τόπος σύμφωνα με την διεύθυνσιν κατά την οποίαν εκάστοτε και δι' έκαστον γίνεται η περιρροή. Όλα δε αυτά κινούν άνω και κάτω την γην σαν να ενυπάρχη εις αυτήν μία δύναμις αιωρήσεως· η αιτία δε της αιωρήσεως ταύτης είναι η εξής:
Μεταξύ των χασμάτων της γης υπάρχει έν, το οποίον είναι μέγιστον και διαπερνά ολόκληρον την γην από το έν άκρον αυτής έως το άλλο· περί αυτού ακριβώς ομιλεί ο Όμηρος λέγων:
«πολύ μακριά, εκεί όπου κάτω από την γην υπάρχει ένα βαθύτατον βάραθρον», αυτό δε εις άλλο μέρος και εκείνος και άλλοι πολλοί ποιηταί ωνόμασαν Τάρταρον. Εις τούτο λοιπόν το χάσμα συρρέουν όλοι οι ποταμοί και εξ αυτού πάλιν εκρέουν, λαμβάνει δε έκαστος των ποταμών τούτων τα ιδιαίτερα γνωρίσματά του εκ της συστάσεως του εδάφους, το οποίον διασχίζει κατά την ροήν του. Η δε αιτία, διά την οποίαν και εκρέουν απ' εδώ και εισρέουν όλα τα ρεύματα είναι ότι το υγρόν τούτο ούτε πυθμένα έχει ούτε βάσιν· αιωρείται λοιπόν και φέρεται κυματιστά πότε προς τα άνω και πότε προς τα κάτω. Και ο αήρ και η περί τον αέρα πνοή το αυτό πράττουν∙ διότι παρακολουθούν το ύδωρ και όταν τούτο ορμά προς το απ' εκεί μέρος της γης και όταν ορμά προς το απ' εδώ· και καθώς συμβαίνει εις την αναπνοήν, κατά την οποίαν η πνοή ρέει πάντοτε πότε προς τα έξω και πότε προς τα μέσα, έτσι και εκεί καθώς η πνοή συναιωρείται μετά του υγρού, προκαλεί με την είσοδον και την έξοδόν της ανέμους ισχυρούς και βίαιους. Όταν λοιπόν υποχωρήση το ύδωρ εις τον τόπον, τον ονομαζόμενον κάτω, εισρέει διά μέσου του εδάφους εις τα μέρη, όπου γίνεται η κάθοδος των ρευμάτων και τα γεμίζει, καθώς ακριβώς συμβαίνει εις τας αντλίας μας· όταν δε πάλιν αφήση τα μέρη εκείνα και ορμήση προς τα εδώ, γεμίζει πάλιν τα εδώ. Το ύδωρ των μερών, που έχουν κατ' αυτόν τον τρόπον γεμίσει, ρέει διά των οχετών και του εδάφους και αφού φθάση εις τους τόπους, προς τους οποίους έχει ανοίξει μόνον του δρόμον, σχηματίζει θαλάσσας και λίμνας και ποταμούς και κρήνας. Έπειτα εισδύουν πάλιν τα ύδατα μέσα εις την γην και αφού περιέλθουν, άλλα μεν μακροτέρους και περισσοτέρους, άλλα δε ολιγωτέρους και μικροτέρας εκτάσεως τόπους, χύνονται πάλιν εις τον Τάρταρον∙ τα μεν πολύ χαμηλότερα εν σχέσει προς το μέρος, από το οποίον προηγουμένως ηντλήθησαν, τα δε ολιγώτερον χαμηλά ― όλα πάντως εισρέουν χαμηλότερα εν σχέσει προς το σημείον της εκροής· και μερικά μέν χύνονται κάτω εις σημείον ευρισκόμενον απέναντι του τόπου της εισροής, μερικά δε προς το αυτό με τον τόπον εκείνον μέρος· υπάρχουν δε και μερικά, των οποίων η διαδρομή σχηματίζει τέλειον κύκλον∙ αυτά αφού στριφογυρίσουν την γην μίαν ή και περισσοτέρας φοράς, σαν τα φίδια, κατέρχονται όσον το δυνατόν χαμηλά διά να εκχυθούν∙ είναι δε δυνατόν να κατέλθουν μόνον μέχρι του κέντρου τόσον προς την μίαν όσον και προς την άλλην διεύθυνσιν, όχι δε και πέραν αυτού· διότι το εκατέρωθεν του κέντρου μέρος της γης και διά τα δύο ρεύματα γίνεται ανηφορικόν.
Ακολουθεί το κείμενο εις την αρχαία Ελληνική γλώσσα 

Λγεται τονυν, φη, ταρε, πρτον μν εναι τοιατη
γ ατ δεν, ε τις νωθεν θετο, σπερ α δωδεκσκυ-
τοι σφα
ραι, ποικλη, χρμασιν διειλημμνη, ν κα τ
νθδε εναι χρματα σπερ δεγματα, ος δ ο γραφς
[110c] καταχρ
νται. κε δ πσαν τν γν κ τοιοτων εναι, κα
πολ
τι κ λαμπροτρων κα καθαρωτρων τοτων· τν
μ
ν γρ λουργ εναι [κα] θαυμαστν τ κλλος, τν δ
χρυσοειδ
, τν δ ση λευκ γψου χινος λευκοτραν,
κα
κ τν λλων χρωμτων συγκειμνην σατως, κα τι
πλει
νων κα καλλινων σα μες ωρκαμεν. κα γρ
α
τ τατα τ κολα ατς, δατς τε κα ἀέρος κπλεα
[110d]
ντα, χρματς τι εδος παρχεσθαι στλβοντα ν τ τν
λλων χρωμτων ποικιλίᾳ, στε ν τι ατς εδος συνεχς
ποικ
λον φαντζεσθαι. ν δ τατ οσ τοιατ ν
λ
γον τ φυμενα φεσθαι, δνδρα τε κα νθη κα τος
καρπο
ς· κα α τ ρη σατως κα τος λθους χειν ν
τ
ν ατν λγον τν τε λειτητα κα τν διαφνειαν κα τ
χρ
ματα καλλω· ν κα τ νθδε λιθδια εναι τατα τ
γαπμενα μρια, σρδι τε κα ἰάσπιδας κα σμαργδους
[110e] κα
πντα τ τοιατα· κε δ οδν τι ο τοιοτον εναι κα
τι τοτων καλλω. τ δ’ ατιον τοτου εναι τι κενοι ο
λ
θοι εσ καθαρο κα ο κατεδηδεσμνοι οδ διεφθαρμνοι
σπερ ο νθδε π σηπεδνος κα λμης π τν δερο
συνερρυηκ
των, κα λθοις κα γ κα τος λλοις ζοις τε
κα
φυτος ασχη τε κα νσους παρχει. τν δ γν ατν
κεκοσμ
σθαι τοτοις τε πασι κα τι χρυσ τε κα ργρ κα
[111a] το
ς λλοις α τος τοιοτοις. κφαν γρ ατ πεφυκναι,
ντα πολλ πλθει κα μεγλα κα πανταχο τς γς, στε
α
τν δεν εναι θαμα εδαιμνων θεατν. ζα δ’ π’
α
τ εναι λλα τε πολλ κα νθρπους, τος μν ν
μεσογα
ίᾳ οκοντας, τος δ περ τν ἀέρα σπερ μες
περ
τν θλατταν, τος δ’ ν νσοις ς περιρρεν τν ἀέρα
πρ
ς τ περ οσας· κα ν λγ, περ μν τ δωρ τε
κα
θλαττ στι πρς τν μετραν χρεαν, τοτο κε
[111b] τ
ν ἀέρα, δ μν ἀήρ, κενοις τν αθρα. τς δ ρας
α
τος κρσιν χειν τοιατην στε κενους νσους εναι κα
χρ
νον τε ζν πολ πλεω τν νθδε, κα ψει κα κο κα
φρον
σει κα πσι τος τοιοτοις μν φεστναι τ ατ
ποστσει περ ἀήρ τε δατος φστηκεν κα αθρ ἀέρος
πρ
ς καθαρτητα. κα δ κα θεν λση τε κα ερ ατος
ε
ναι, ν ος τ ντι οκητς θεος εναι, κα φμας τε κα
μαντε
ας κα ασθσεις τν θεν κα τοιατας συνουσας
[111c] γ
γνεσθαι ατος πρς ατος· κα τν γε λιον κα σελνην
κα
στρα ρσθαι π’ ατν οα τυγχνει ντα, κα τν
λλην εδαιμοναν τοτων κλουθον εναι.
    Κα λην μν δ τν γν οτω πεφυκναι κα τ περ
τ
ν γν· τπους δ’ ν ατ εναι κατ τ γκοιλα ατς
κ
κλ περ λην πολλος, τος μν βαθυτρους κα να-
πεπταμ
νους μλλον ν μες οκομεν, τος δ βαθυ-
τ
ρους ντας τ χσμα ατος λαττον χειν το παρ’ μν
[111d] τ
που, στι δ’ ος κα βραχυτρους τ βθει το νθδε
ε
ναι κα πλατυτρους. τοτους δ πντας π γν ες
λλλους συντετρσθα τε πολλαχ κα κατ στεντερα κα
ε
ρτερα κα διεξδους χειν, πολ μν δωρ εν ξ
λλλων ες λλλους σπερ ες κρατρας, κα ενων
ποταμ
ν μχανα μεγθη π τν γν κα θερμν δτων
κα
ψυχρν, πολ δ πρ κα πυρς μεγλους ποταμος,
πολλο
ς δ γρο πηλο κα καθαρωτρου κα βορβορωδε-
[111e] στ
ρου, σπερ ν Σικελίᾳ ο πρ το ῥύακος πηλο ῥέοντες
ποταμο
κα ατς ῥύαξ· ν δ κα κστους τος τπους
πληρο
σθαι, ς ν κστοις τχ κστοτε περιρρο γιγνο-
μ
νη. τατα δ πντα κινεν νω κα κτω σπερ αἰώραν
τιν
νοσαν ν τ γ· στι δ ρα ατη αἰώρα δι φσιν
τοι
νδε τιν. ν τι τν χασμτων τς γς λλως τε
[112a] μ
γιστον τυγχνει ν κα διαμπερς τετρημνον δι’ λης τς
γ
ς, τοτο περ μηρος επε, λγων ατ
    τλε μλ’, χι βθιστον π χθονς στι βρεθρον·
κα λλοθι κα κενος κα λλοι πολλο τν ποιητν Τρ-
ταρον κεκλ
κασιν. ες γρ τοτο τ χσμα συρρουσ τε
π
ντες ο ποταμο κα κ τοτου πλιν κρουσιν· γγνονται
δ
καστοι τοιοτοι δι’ οας ν κα τς γς ῥέωσιν. δ
[112b] α
τα στν το κρεν τε ντεθεν κα εσρεν πντα τ
εματα, τι πυθμνα οκ χει οδ βσιν τ γρν τοτο.
α
ωρεται δ κα κυμανει νω κα κτω, κα ἀὴρ κα τ
πνε
μα τ περ ατ τατν ποιε· συνπεται γρ ατ κα
ταν ες τ π’ κενα τς γς ρμσ κα ταν ες τ π
τ
δε, κα σπερ τν ναπνεντων ε κπνε τε κα ναπνε
ῥέον τ πνεμα, οτω κα κε συναιωρομενον τ γρ τ
πνε
μα δεινος τινας νμους κα μηχνους παρχεται κα
[112c] ε
σιν κα ξιν. ταν τε ον ποχωρσ τ δωρ ες τν
τ
πον τν δ κτω καλομενον, τος κατ’ κενα τ εματα
[δι
] τς γς εσρε τε κα πληρο ατ σπερ ο παν-
τλο
ντες· ταν τε α κεθεν μν πολπ, δερο δ ρμσ,
τ
νθδε πληρο αθις, τ δ πληρωθντα ε δι τν
χετν κα δι τς γς, κα ες τος τπους καστα φικνο-
μενα, ε
ς ος κστοις δοποηται, θαλττας τε κα λμνας
κα
ποταμος κα κρνας ποιε· ντεθεν δ πλιν δυμενα
[112d] κατ
τς γς, τ μν μακροτρους τπους περιελθντα κα
πλε
ους, τ δ λττους κα βραχυτρους, πλιν ες τν
Τ
ρταρον μβλλει, τ μν πολ κατωτρω <> πην-
τλε
το, τ δ λγον· πντα δ ποκτω εσρε τς κρος,
κα
νια μν καταντικρ <> σρε] ξπεσεν, νια δ
κατ
τ ατ μρος· στι δ παντπασιν κκλ περιελ-
θ
ντα, παξ κα πλεονκις περιελιχθντα περ τν γν
σπερ ο φεις, ες τ δυνατν κτω καθντα πλιν μβλλει.
[112e] δυνατ
ν δ στιν κατρωσε μχρι το μσου καθιναι, πρα
δ’ ο
· ναντες γρ μφοτροις τος εμασι τ κατρωθεν
γ
γνεται μρος.
Α.Α.

0 Σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σχόλια και παρατηρήσεις